Tìm con bằng ADN - những chuyện bi hài :: Nhân vật NĐT

17 năm xét nghiệm ADN cho hàng trăm người, giáo sư Lê Đình Lương đã gặp nhiều mối quan hệ phức tạp, phải dùng đến công nghệ ADN để nhận ra cha - con hay anh - em. Quanh chuyện lấy ADN để xác định quan hệ máu mủ, có 1.001 cảnh đời éo le, ngang trái!

Hiện nay tại Việt Nam, ngoài các đơn vị chuyên môn của Quân đội và Công an thực hiện giám định gen phục vụ công tác nghiệp vụ, Trung tâm Phân tích ADN và Công nghệ di truyền là nơi duy nhất thực hiện dịch vụ này. Giáo sư Lê Đình Lương, người sáng lập Trung tâm Phân tích ADN và công nghệ di truyền, thuộc Liên hiệp các Hội khoa học - kỹ thuật Việt Nam, cho biết, gần đây, rất nhiều người dân tìm về Trung tâm Phân tích ADN và công nghệ di truyền lấy mẫu xét nghiệm ADN. Trong số hơn 500 ca đến thực hiện giám định gen tại Trung tâm thời gian qu, phần lớn là nam giới và cũng phần lớn đều có kết luận là hai bố con cùng huyết thống.

GS.TS Lê Đình Lương: Bằng tiến sĩ năm 1977 tại Đại học Tổng hợp Leningrad (Liên Xô cũ), được phong giáo sư năm 1992. Hiện là Phó Chủ tịch Hội Các ngành sinh học VN, Tổng thư ký Hội Di truyền học VN, Chủ tịch Hội đồng Công nghệ sinh học, ủy viên Ủy ban Đạo đức sinh học quốc tế IBC (UNESCO).

"Ý tưởng thành lập một trung tâm dịch vụ cao tại VN nảy sinh trong tôi năm 1988 khi Kary Mulis vừa phát minh phản ứng nhân ADN đặc hiệu. Và thật may, khi trên đường về nước từ Hội nghị Di truyền học tổ chức ở Toronto (Canada) tháng 9/1988, tôi ghé qua Matxcơva (Nga) và đã mua được chiếc máy PCR, hiện là chiếc máy khuếch đại ADN đầu tiên ở VN. Sự nghiệp nghiên cứu ADN ở nước ta bắt đầu lật sang trang mới" - ông Lương tâm sự.

Hiện cả nước ta chỉ có hai trung tâm chuyên xét nghiệm, phân tích ADN. Một thuộc Viện Khoa học hình sự (Bộ Công an) và một thuộc trung tâm nghiên cứu của TS Lê Đình Lương.

Trung bình cứ 100 trường hợp sẽ có khoảng 15 trường hợp kết luận là sai. Khi có kết luận không cùng huyết thống, đích thân Giáo sư Lương sẽ phải xét nghiệm trên máy vài lần để tránh những nhầm lẫn đáng tiếc, nếu có. Điều này cũng giống như việc giám định và giải mã ADN đối với tử tù trước khi ra pháp trường để không ai bị oan sai.

Tỷ lệ đúng nhiều hơn sai giải thích một thực tế, dường như ngày càng có những ông chồng ngờ oan vợ mình. Người phụ nữ chỉ đến Trung tâm của ông khi họ bị oan ức hoặc đến trong những trường hợp yêu cầu của tòa án, những giám định để làm lý lịch của các đại sứ quán… Tư tưởng truyền thống "cá vào ao ai người đó hưởng" có lẽ đã không còn thuyết phục được nhiều người. Bản kết luận giám định như một bằng chứng thuyết phục nhất.

Khi được hỏi: chẳng hạn có trường hợp khi giám định là cha và con không chung huyết thống nhưng biết rõ hoàn cảnh của họ cần sự cảm thông, ông có đưa ra kết luận khác để gia đình họ vẫn có thể êm ấm? Bởi vì họ chỉ cần có kết quả giám định để lấy lại lòng tin cho chính mình mà thôi. Giáo sư Lương cho rằng, ông không thể làm khác những kết quả của khoa học. Nhưng là con người với nhau, cần có những giải pháp về mặt tâm lý giúp họ có được sự cảm thông và chia sẻ. Ông không muốn lừa dối vì sẽ tạo ra một tiền lệ xấu, có thể giúp được cho một người nhưng hệ quả sẽ là không kiểm soát được đâu là sự thật bởi những kẻ cố tình lợi dụng nó. Nghĩa là khi không kiểm soát được sự thật thì việc giám định gen sẽ là công cụ của tội ác.

Ông Lê Đình Lương
Trung tâm phân tích AND, Nhà A2, Khu Tập thể Đại học sư phạm, Hoàng Quốc Việt, HN.
ĐT: 04.7540602 / 04.7548747.
Email: luong@hn.vnn.vn

Xét từ một khía cạnh, có thể nói giám định gen có yếu tố hết sức tích cực, đó là tránh được những nhầm lẫn trong việc nhận lại người thân, để những đứa con không bố tìm lại được người cha đích thực của mình và hơn thế, nó còn là công việc nghiêm túc của những nhà khoa học trong nghiên cứu di truyền. Nhưng nhìn từ mặt còn lại, có thể những sự thật từ việc giám định sẽ khiến những gia đình tan vỡ và có lẽ đây chính là rào cản lớn nhất từ phía đạo đức truyền thống. Nhưng sự thật thì chỉ có một. Song, khi đó nó không còn quan trọng nữa. Cái quan trọng nhất chính là cách đối xử với sự thật ấy của mỗi người. Và tất cả sẽ ở lại khi ta có lòng tin.

Con người có thể "giải mã" ADN, giáo sư, tiến sỹ Lê Đình Lương sẽ có mặt ở trường quay S10 với vai trò nhân vật chính của chương trình Người Đương Thời, ghi hình vào lúc 14h ngày 8/2/2006. Email câu hỏi cho nhân vật xin gửi về địa chỉ nguoiduongthoi@vtv.vn.